Сіздің смартфоныңыздағы әрбір қолданба — мессенджерлерден бастап ойындарға дейін — дерекқорларға негізделеді. Егер дерекқордар «құлап» қалса, қызмет жұмысын тоқтатады. Мұндай жағдай болмас үшін, маман — дерекқор әкімшісі қажет. Оны оркестр дирижеріне теуеп қарауға болады: ол барлық деректердің үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Бұл неге 9-сыныпты бітірген оқушылар үшін тамаша? Себебі, Алматы қаласындағы дерекқордарды басқару жүйелері бойынша білім тез бастама болып табылады. Мұнда дерекқордарды басқаруды нөлден бастап үйренуге болады және бірнеше жыл ішінде Қазақстанның банкілерінде, корпорацияларында немесе IT-компанияларында жұмыс істей аласыз.

Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығына түсу тәжірибеге баса назар аударады. Студенттер оқу жобаларын іске қосады, жүйелер құруды және олардың әлсіз сәттерін анықтауды үйренеді. Дерекқор әкімшісі бағдарламашыға қарағанда инфрақұрылыммен тереңірек жұмыс істейді жәң рөлі жағынан сәулетшіге жақын.

Алматы қаласында дерекқор әкімшілерін даярлайтын шамамен 8 колледж бар.

9-сыныпты бітірген түлектердің 58% деректермен жұмыс істейтін мамандықтарды қарастырады.

Колледждер Kaspi.kz, Halyk Bank, мемлекеттік технологиялық парктер және финтех-компаниялармен ынтымақтасады.

IT-компанияны ағзамен салыстырсақ, дерекқор әкімшісі оның жүрегі болып табылады. Бұл маман ақпарат ағынын басқарып, істен шығуларды болдырмайды. Оның жауапкершілік аясына серверлерді баптау, қатынауды бақылау және деректерді қорғау жатады.

DBA маманының міндеттері ауқымды. Банкте немесе медициналық жүйеде бәрі мінсіз болу үшін деректер тұтастығын қадағалау қажет. Сұраныстарды оңтайландыру да маңызды: дерекқордағы іздеу жылдам және дәл болуы тиіс.

Жұмыс Oracle және PostgreSQL сияқты жүйелерде жүргізіледі. Бірақ DBA маманы тек техникамен шектелмейді — ол бизнес-мәселелерді де түсінуі керек. Алматы қаласындағы әкімшілер CRM-жүйелерден бастап онлайн-банкингке дейін корпоративтік жобаларға қатысады.

Негізгі қасиет — аналитикалық ойлау қабілеті. Миллиондаған жолдар арасындағы байланыстарды көру және олардың апатқа айналуынан бұрын істен шығуларды табу керек.

📎 DBA міндеттері туралы толығырақ — блогта: [сілтеме]
📎 Мамандарға қойылатын талаптар туралы — ақпараттық мақалада: [сілтеме]

Алматыда DBA нарығы белсенді өсуде: жаңадан маманданғандар үшін 100-ден астам бос орын бар. Junior дерекқор әкімшілерінің жалақысы 350–550 мың теңгеді құрайды. Жұмыс берушілер – Kaspi.kz, Halyk Bank, сондай-ақ цифрландыру бойынша мемлекеттік жобалар.

9-сыныпты бітірген соң оқушылар: «Кайда барып кәсіп игерсем де, жылдарымды босқа өткізбесем?» деп ойлайды. Болашағын IT-саласында көргендер үшін Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығына оқу тамаша шешім болып табылады.

DBA маманы болу үшін университетке түсу міндетті емес. Дерекқордарды басқару саласындағы бағдарламасы бар және тәжірибеге баса назар аударатын колледжді таңдау жеткілікті. Ең бастысы – технологияларға деген қызығушылық және аналитикалық ойлауын дамытуға дайындық.

Түзу талаптары стандартты: математика мен информатика пәндерінің бағалары, алгоритмдерге қызығушылық, жүйелі ойлай білу.

Бірыңғай ұлттық тестілеу (БҰТ) талап етілмейді. Түту көбінесе аттестат бойынша бәсекелестік негізінде жүреді, кейде сұхбат немесе портфолио арқылы. Тіпті қарапайым жоба – дерекқоры бар сайт немесе SQL-сұранысы – артықшылық болып табылады.

Алматыдағы колледж студентке дереу тәжірибелік кейстерді шешуге және деректерді басқару жүйелерімен жұмыс істеуді үйренуге мүмкіндік береді. Бұл 9-сыныптан кейінгі жолды нақты IT-мансап бастауына айналдырады.

Алматы қаласында дерекқор әкімшісі (DBA) мамандығы мыналарда қол жетімді:

IT STEP College — бизнес үшін дерекқор әкімшілерін даярлау.

Алматы жаңа технологиялар колледжі — корпоративтік ақпараттық жүйелерге баса назар.

IT-колледж Хекслет — Қазақстанның финтех-компанияларымен тәжірибе.

Оқу орындары Kaspi.kz, Halyk Bank және мемлекеттік құрылымдармен ынтымақтасады, бұл студенттерге кәсіпте тез бастама береді.

Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығына түсуді ойластырып жатқан оқушылардың басты сұрағы: «Бітіруден кейін не істей аламын?» Жауабы: бағдарлама бітірушінің банкке, корпорацияға немесе IT-командаға дереу жұмысқа бара алатындай етіп құрастырылған.

Оқу жоспарына жалпы білім беретін пәндер мен техникалық курстар кіреді. Оның орталық бөлігі — дерекқордарды басқару және әкімшіліктеу. Басы — SQL және MySQL. Кейінірек — Oracle, PostgreSQL, MS SQL Server.

Тәжірибелік сабақтар екінші курс басында басталады. Студенттер оқулық компаниялар (дүкендер, медициналық орталықтар, брондау сервистері) үшін дерекқор үлгілерін жасайды. Содан кейін олар қиынырақ жобаларға көшеді: сақтық көшірмелерді жасау, қатысу құқықтарын баптау, істен шығулардан қорғау.

Негізгі дағды — сұраныстарды оңтайландыру. Студенттер дерекқорлардың ондаған есе жылдам жұмыс істей бастайтынын көреді. Бұл Алматы компанияларындағы DBA мамандарының нақты міндеттеріне сәйкес келетін кейстер.

Үшінші курста enterprise-деңгейдегі курстық жобалар пайда болады. Студенттер CRM, онлайн-банкинг және ірі корпорациялар үшін дерекқорларды әкімшілейді.

Оқу толыққанды жұмыс процесіне айналады: студенттер нақты IT-командалардағы мамандардың орындайтын міндеттерін атқарады.

Алматыда студенттер Kaspi.kz, Halyk Bank және мемлекеттік құрылымдарда тәжірибеден өтеді.

Дипломдық жобалардың мысалдары: несиелік деректерді басқару жүйесі, мемлекеттік қызметтер үшін аналитикалық дерекқор.

Мұндағы тәжірибе және дипломдық жұмыстар тікелей Қазақстанның цифрландыру бағдарламасымен байланысты.

Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығы бойынша оқу — бұл жай диплом емес, IT-мансапқа билет. Бітіруші банкте, телеком-компанияда, IT-стартапта, тіпті халықаралық корпорацияларда жұмыс істей алады.

Жолдың басы — junior DBA лауазымы. Бұл кестелерді қолдау, қатынау құқықтарымен жұмыс, сақтық көшірмелерді жасау. Содан кейін өсу кезеңі басталады: middle, senior, lead және деректер сәулетшісі. Жоғары деңгейлерде әкімші сақтау жүйесінің барлық жобасы, соның ішінде корпоративтік шешімдер мен бұлтты платформалар үшін жауап береді.

Ерекше сұранысқа ие бағыт — Big Data. Қазақстандық компаниялар интернет-банкинг, сауда және телеком саласында белсенді жұмыс істейді, және бұл жерде дерекқор әкімшілері өте қажет.

Кәсіпкерлік сценарий де бар. DBA бизске кеңес бере алады, CRM енгізе алады, бұлттарға көшуге көмектесе алады. Бұл өз жобаларына және таңдау еркіндігіне апаратын жол.

Мамандықтың басты принципі — әрдайым оқу. Жаңа ДБББ, дерек пішімдері, қорғау әдістері пайда болады. Өзін үнемі дамытып отыратындар оңай көтеріледі және жоғары табыс табады.

Алматыда бітірушілердің шамамен 87% бірінші жылдың ішінде-ақ жұмыс табады. Junior DBA мамандарының жалақысы 350–550 мың теңгені құрайды, ал жетекші әкімшілер мен дерекқор сәулетшілерінің табысы 1–1,5 млн теңгеге жетуі мүмкін. Сұранысты финтех саласы мен мемлекеттік құрылымдар қамтамасыз етеді.

Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығын таңдап жатқан оқушылар мен ата-аналардың алғашқы сұрағы: «Бұл қанша тұрады?» Жауап жылы: кәсіптік-техникалық білім беретін колледждерде бюджеттік орындар бар. Аттестат бойынша бәсекелестікте жеңіске жеткен жағдайда, тегін оқып, нақты кәсіп игеруге болады.

Егер бюджетке түсе алмасаңыз, ақылы бөлім қалады. Оның құны Қазақстандағы университеттерге қарағанда төмен, ал бағдарлама студенттерге оқу барысында-ақ тәжірибе мен дағды жинауға мүмкіндік беретіндей етіп құрылған.

Сонымен қатар, стипендиялар мен әлеуметтік төлемдер де көзделген. Негізгі стипендиялармен қатар, жаратылыстық бағалар немесе жобалар мен олимпиадалардағы белсенді қатысқаны үшін жоғарылатылған стипендиялар бар. Бұл ақша студенттерге күнделікті шығындарын өтеуге шынымен көмектеседі.

Ең бастысы: бұл кәсіп салынған шығынды тез өтейді. Алматыдағы DBA мамандарының алғашқы жалақысы нарықтағы орташа көрсеткіштен айтарлықтай жоғары, және бітіруші бір-екі жыл ішінде білімге салған ақшасын толығымен қайтара алады.

Алматы қаласында DBA бағдарламалары бойынша 4-6 мемлекеттік грант көзделген. Студенттердің стипендиясы 15 000-28 000 теңгені құрайды, ал ақылы бөлімге оқу жылына 400-600 мың теңге тұрады. Белсенді студенттер үшін Kaspi.kz және Halyk Bank компанияларының корпоративтік гранттары қол жетімді.

Сұрақ: 9-сыныпты бітіргеннен кейін түзуге қандай талаптар қойылады?
Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығына түсу үшін математика мен информатика пәндерінің бағалары маңызды рөл атқаратын аттестат қажет. Кейде сұхбат немесе логика тесті қосылады.

Сұрақ: Оқу қиын ба?
Ия, бірақ оқу оңайдан қиыныраққа қарай ұйымдастырылған. Оқу SQL және MySQL-ден басталып, enterprise-дерекқордарды басқарумен аяқталады.

Сұрақ: DBA бағдарламашыдан қалай ерекшеленеді?
Бағдарламашы код жазады, ал DBA деректерді, оларды сақтау мен қауіпсіздігін басқарады. Бұл бүкіл дерекқордың жұмысын үйлестіретін жүйелік «дирижердің» мамандығы.

Сұрақ: Математика қажет пе?
Ия, бірақ ең бастысы — логика және жүйелі ойлау қабілеті.

Сұрақ: Болашағы қандай?
Бітірушілер Алматының банктерінде, IT-компанияларында, телекоммуникация операторларында жұмыс істейді. Мансап junior DBA-дан деректер сәулетшісіне дейін дамиды.

Сұрақ: Бұл техникалық білім бе?
Ия, бірақ бұл тәжірибелік білім: студенттер бірден жобаларға, стажировкаларға және нақты кейстерге кіріседі.

Алматыда IT-парк пен цифрландыру бағдарламаларының арқасында технологиялық орта жылдам дамып жатыр. Студенттер Kaspi.kz және Halyk Bank-та тәжірибеден өтеді, ал мемлекет IT және деректер саласындағы бағыттар бойынша жеңілдіктер береді. Бұл кәсіпке тезірек кіруге мүмкіндік береді.

Алматыдағы дерекқор әкімшісі мамандығына түсу үшін мына схема бойынша әрекет ет:

1-қадам. Құжаттар жинағын дайындаңыз: 9-сынып аттестаты, түпнұсқа паспорт, 3х4 фотосурет, медициналық анықтама (форма 086).
2-қадам. Қазақстанның мемлекеттік қызметтер порталы немесе таңдаған колледждің ресми сайты арқылы онлайн-өтініш толтырыңыз.
3-қадам. Құжаттарды түпнұсқада түсу комиссиясына жеке тапсырыңыз. Бұл барлық нюанстарды нақтылауға және сұрақтар қоюға мүмкіндік береді.
4-қадам. Аналитикалық портфолионы дайындаңыз. Тіпті мектептегі кестелермен жоба, Excel-де жұмыс не қарапайым дерекқор дерекқордарды басқару саласына деген қызығушылығыңызды көрсетеді.

Бұл қадамдық нұсқаулар түсу процесін түсінікті етеді және оқушыларға барлық кезеңдерді тыныш тапсыруға көмектеседі.

Алматыда құжаттарды мыналар қабылдайды:

IT-колледж Хекслет: онлайн-өтініш не кампуста жеке тапсыру

Мұнда SQL және дерекқордар бойынша жобалары бар портфолио бағаланды, әсіресе финтех саласында мансап құрмақшы болған абитуриенттер үшін.